Tiểu-sử Đức Quyền Giáo Tông Đại Đạo

Đức Quyền Giáo Tông Thượng Trung Nhựt

( LÊ-VĂN-TRUNG )

 

Hội-Thánh Giữ Bản Quyền

In Lần Thứ Nhứt

Năm Quư-Sữu

1973

VĂN-PH̉NG

CHƯỞNG-QUẢN

Hiệp Thiên Đài

Số 186/HP/CQH

 

Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ

( Tứ-Thập bát-niên )

T̉A-THÁNH TÂY-NINH

Hiến-Pháp Chưởng-Quản Hiệp-Thiên-Đài

 

Giới-Thiệu

 

Cuốn Tiểu-Sử của Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG THƯợNG TRUNG NHỰT là một quyển sách quư vô giá v́ nó chứa đựng nhiều sự tích lúc Đạo Cao-Đài sơ-Khởi,nhứt là trong giai-đoạn đầu sự truyền bá Đạo Cao-Đài rất khó khăn gay trở,v́ lúc đó là lúc nước Việt-Nam ta bị Pháp đô-hộ.

Nếu chẳng có bàn tay cao độ như Đức QUYỀN GIÁO TÔN THƯợNG TRUNG NHỰT th́ Đạo Cao-Đài không thể phổ-truyền rộng-rải và mau chóng được, nhưtất cả mọi người đều thấy rỏ Nhờ chí cả thương nước và thương Đời mà Ngài LÊ-VĂN-TRUNG, tức Đức QUYỀN GIÁO TÔNG THƯợNG TRUNG NHỰT đă lướt khỏi các trở lực gặp phải buổi đầu. Ngài có đủ nghị-lực và tài-năng để đối phó với các trở lực ấy, bằng chứng đă cho ta thấy ca6các văn-kiện lưu lại trong TIỂU-SỬ nầy mà tôi xin trân-trọng và chân-thành giới-thiệu cùng bạn đọc bốn-phương.

Nay kính T̉A -THÁNH, ngày 08 tháng 06 năm Quư-Sửu ( DL 7/7/1973 )

HIẾN-PHÁP CHƯỞNG-QUĂN HiệP-THIÊN-Đài - Trương Hửu Đức (ấn kư)

Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ (tứ thập bát niên)

T̉A THÁNH TÂY-NINH

Hội Thánh Cửu Trùng Đài

Văn Pḥng Ngọc Đầu Sư

Số O1/NĐS

Ngày 1O tháng 6 năm Quí-Sửu  (DL 9/7/1973)

Lời Giới Thiệu

Năm Bính-Dần (1962) ngâu sau đệ tờ khai Đạo lên Chánh-phủ thuộc địa Pháp lúc bấy giờ Đại Đạo TAM KỲ PHỔ Độ gọi là  Đạo Cao Đài bắt đầu truyền-bá công khai với tôn chỉ :  TAM-GIÁO QUI-NGUYÊN -  NGỦ CHI PHụC NHỨT.

Thực-hành tôn chỉ « QUI-NGUYÊN PHỤC NHỨT “ là thừa nhận mọi tôn-giáo đều do một gốc mà ra,đồng một chơn lư, đồng tôn sùng một Đấng Chúa Tể càn khôn vũ-Trụ là Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế. Tính-chất của Đạo Cao-Đài là "Đại Đồng Nhơn Loại " có mục-đích điều ḥa tất cả mọi tín-ngưởng, dung nạp triết-lư của NHO, THÍCH, Đạo làm căn-bản.

Đạo Cao-Đài là Đạo Trời, một Tôn-giáo tổng-hợp các Tôn-giáo hiện hửu trên mặt địa-cầu nầy từ thử, một Đạo duy nhất có một giá trị tinh-thần vô-song, cao-cả, thiêng-liêng và mầu nhiệm.

Người Anh cả đầu tiên của Đạo CAO-Đài được Đức CHÍ-TÔN tuyển-chọn, giao-phó thực-hành Thiên-trách hoằng dương chơn-pháp, khai cơ tận-độ, chính là Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG THƯợNG-TRUNG-NHỰT đó vậy.

Để tưởng niệm công-nghiệp phi-thường của người Anh Cả khả-kính, một bậc tiền bối dày công trong cửa Đạo, một Đại Công Thần của Đức CHÍ-TÔN, Ban Đạo-Sử biên-soạn cho xuất-bản quyển Tiểu-Sử của Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG với những tài-liệu chính-xác, dồi-dào, thật là hiếm có.

Một tín hữu Cao-Đài mà không biết được Tiểu-Sử và Công-nghiệp của các bậc Tiền-bối khai-đạo, nhất là Tiểu-Sử của Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG là một điều thiếu sót lớn lao.

  Nhắc đến Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG, hẳn trong Đạo ngoài Đời, hiện tại cũng như dĩ-văng, không mấy ai mà không biết Đức Ngài. Sớm mồ-côi  Cha, Đức Ngài được Mẹ hiền chăm sóc, nuôi nấng nên người.

Trên đường hoạn-lộ, Đức Ngài đă đoạt được danh-vọng tuyệt-đỉnh. Trong Nam dưới thời Pháp thuộc bấy giờ nếu nói người duy-nhất đứng đầu quần chúng hướng về hạnh-phúc của nhơn-sanh, tranh đấu cho Dân nghèo cùng khổ th́ duy có Đức Ngài mà thôi, một Thượng-nghị-Viên độc nhất được ân thưởng Bắc-Đẩu Bội-Tinh.

  Kịp đến khi được Thiên-lịnh của Đức CHÍ-TÔN Đức Ngài lập tức dứt bỏ ngay địa-vị công-danh, khoát áo nâu ṣng, vui bề khổ-hạnh. Danh-lợi vàng-son đối với Đức Ngài lúc bấy giờ chỉ c̣n là một bóng mờ, một cơn ảo- mộng; Đức Ngài hiệp cùng Đức Hộ-PHÁP, Đức CAO-THƯợNG-PHẨM, ngày quên ăn, đêm quên ngủ chung lo khai sáng mối Đạo Trời, mở mang vùng Thánh-Địa. Đức Ngài là hiện thân của đức Bác-Ái bao-la, của một đức-tin vô cùng kiên-cố.

Đạo Cao-Đài c̣n, danh sáng của Đức Ngài c̣n, công-nghiệp của Đức Ngài trở thành vĩnh-cửu.

Quyển Tiểu-Sử Đức QUYỀN GIÁO-TÔNG do Ban Đạo Sử xuất bản ghi lại công đức của Đức Ngài ḷa như NHỰT-NGUYT để hậu thế soi chung, toàn dân chiêm ngưỡng muôn đời. Kẻ hậu-sinh sẽ t́m nơi Đức Ngài một cái gương sáng-chói, một hào-quang rực-rỡ, một ánh đuốc huy-hoàng, một lư-tưởng cao khiết với ḷng tận-tụy hy-sinh vô bờ bến v́ Đạo, v́ Thầy, để noi bước.

  Một sáng-tác hữu ích, một tài liệu cần thiết cho mỗi gia-đ́nh Bổn-Đạo, nên tôi xin có đôi ḍng Giới-Thiệu quyển Tiểu-Sử nầy với toàn Đạo và chư Huynh Đệ bốn phương.

Nay kính

Ngọc-ĐẦU-SƯ  Ngọc-Nhượng-Thanh

Thay Lời Tựa

Năm Bính-Dần (1926) tân kỷ-nguyên Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ đă mở tại Việt-Nam, đem đến cho dân-tộc và nhơn-loại trên thế_giới một chủ-thuyết " Nhơn-Nghĩa Đại-Đồng " làm chấn-động nô-nức, qui-tựu mấy triệu tín-hữu đang sùng kính và tạo dựng nền-móng " Thương yêu " cho thế-hệ hiện-hữu, Người ta chưa phỏng đoán được tương-lai của nền "Tôn-Giáo Tân Khai" này c̣n tăng trưởng đến mức độ nào ?

  Trong khi những người thức thời đang t́m hiểu ai là bậc vĩ-nhân phi-thường vàng mạng Trời tạo nên đại- nghiệp đó? Trải qua bao cuộc thăng-trầm diễn-tiến, những ai có truyền-thống hoài-bảo lịch-sử các đấng tiền-nhân, không một ai quên lăng sự-nghiệp thân-thế các bậc đàn

 anh của ḿnh. Đức Quyền Giáo-Tông THƯƠNG TRUNG NHỰT (LÊ VĂN TRUNG) và Đức Hộ-Pháp PH [1] M CÔNG TẮC là hai đấng tiền-bối duy nhất của Đại-Đạo Tam-kỳ Phổ-Độ. Sau ngày Đức Hộ-Pháp qui thiên có những phong-trào tưởng-niệm rất uy-nghiêm và cổ vơ chủ-thuyết " H̉A-B̀NH " của Đức Ngài và các bậc tiền-bối lưu lại cho đàn hậu-tấn in sâu vào trí-năo về dĩ-văng và để nơi kho tàng sử-liệu của Đạo làm tiêu-chuẩn. Thiết tưởng, nề chánh-giáo mà chúng ta ngày nay đang theo dơi, nên xem qua, t́m hiểu các đấng ngày xưa đă làm ǵ giúp ích cho Đời và Đạo, đàn hậu tấn cần noi gương các đấng tiền-bối khai cơ lập thành "QUỐC-Đ [1] O" hầu làm tṛn nhiệm-vụ một tín-hữu trung kiên đối với Đạo-nghiệp.

  Mong rằng khi tái bản, sẽ đón nhận ư-kiến bạn đọc bốn-phương sẵn thiện-tâm thiện-chí bổ-túc thêm những khuyết-điểm. Xin chư độc-giả nhận nơi đây lời trung thực và biết ơn của chúng tôi.

T̉A THÁNH TÂY NINH, ngày 6 tháng 5 Quí Sửu ( DL 6/6/1973 )

PHÓ TRƯỞNG BAN ĐẠO SỬ

Phối-SƯ THƯƠNG-CẢNH-THANH

PHẦN THỨ NHỨT

1.- Thi-văn Đức Chí-Tôn ban cho quyền Giáo-Tông Thượng-Trung-Nhựt.

2.- Phổ-cáo chúng-sanh năm Bính-Dần (1926)

3.- Tờ khai Đạo nơi Chánh-Phủ thuộc-địa Pháp

 Những vần thi-Đức CHÍ-TÔN ban cho Đức quyền Giáo-Tông buổi ban sơ.

Ngày 5 tháng  12 Ất Sửu (28.01.1926)

Một trời một Đất một nhà riêng,

Dăy dỗ nhơn sanh đặng dạ hiền.

Cầm mối thiên-cơ lo cứu chúng,

Đạo người vẹn-vẻ mới thành tiên.

Đêm 30.12 Ất-Sửu (12.02.26)

Đă thấy ven mây lố mặt Dương,

Cùng nhau xúm-xít dẫn lên đường.

Đạo cao phó có tay cao-độ,

Gần gủi sau ra vậy dặm trường.

Đêm 9.1 Bính-Dần (21.02.26)

Đức Thượng-Đế lấy tên của 12 vị Môn-Đệ đầu tiên cho một bài thi

Chiêu,Kỳ,Trung độ dẫn, Hoài  sanh

Bản đạo khai Sang, Qúi, Giảng thành

Hậu, ĐứcỨ, Tắc, Cư thiên địa cảnh,

Hườn, Minh, Mân đáo thủ đài danh.

Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ

Phổ Cáo Chúng Sanh

Năm Bính-Dần (1926)

Ngày 7 Septembre 1926 nhằm ngày mồng một tháng 9 năm Bính-Dần, có môn-đệ Thiên-Phong của Đức Cao-Đài, là Cự Hội-Dồng Thượng Nghị-viện Lê-Văn-Trung tự Thiên-Ân là Thượng-Trung-Nhựt vâng lịnh Thánh-Ngôn đến Khai Đạo nơi chánh-Phủ. Trong tờ khai Đạo ấy có kư tên 247 chư môn-đệ phần nhiều đều là chức-Sắc Vi-Quan, và có Nữ phái nhiều người danh-dự. Quan nguyên-soái Nam-kỳ hoan-nghinh và khen rằng v́ chữ thiện mà khuyến dân, ấy là chủ-nghĩa cao-thượng.

Chúng tôi xin phô đôi lời thành-thật thô-sơ, chư Ḥa-Thượng, chư Lăo-Thành, chư-Sơn, chư Chức-Sắc trong Tam-Giáo và chư Thiện-Nam, Tín-nữ xin lưu ư. Chầy kíp đây chúng tôi sẽ có dịp hiệp mặt mà luận Đạo kỹ thêm nữa.

KHAI ĐẠO NƠI CHÁNH-PHỦ

  Ngày 23 tháng 8 năm Bính-Dần (29/09/1926) ông cựu Thượng-nghị-Viện Lê-Văn-Trung vâng Thánh-ư hiệp với chư Đạo-hữu hết thảy là 247 vị tại nhà ông Nguyễn-Văn-Tường đứng tên vào tịch-Đạo với chánh-phủ.

   Tờ khai Đạo đến mồng một tháng chín (07.10.1926) mới gởi lên chánh-phủ cho quan nguyên-soái Nam-kỳ là ông Le Fol. Trong tờ ấy có 28 người đứng tên thay mặt cho cả chư Đạo-hửu có tên trong Tịch-đạo.

   Tờ khai ấy làm bằng chữ Langsa, phiên dịch ra như vầy :

SAIGON, ngày 07 Octobre 1926

   Kính cùng quan Thống-Đốc Nam-kỳ Saigon Chúng tôi cùng kư tên dưới đây,kính cho quan rơ : Vốn từ trước tại cơi Đông Pháp có ba tên nền Tôn-giáo là : Thích-giáo, Lăo-giáo, Khổng-giáo, Tiên nhơn chúng tôi sùng bái cả ba Đạo ấy, lại nhờ do theo tôn-chỉ quí-báu của các chưởng-giáo truyền lại mới được an cư lạc-nghiệp.Trong sử c̣n ghi câu : " gia vô bế hộ, lộ bất thân di ", nghĩa là con người thuở ấy an nhàn cho đến đổi ban đêm ngủ không đóng nhà cửa, c̣n ngoài đường thấy của rơi không ai thèm lượm.

   Nhưng buồn thay cho đời thái-b́nh phải v́ mấy duyên cớ sau nầy :

   1/ Những người hành đạo đều phân chia ra nhiều phe, nhiều phái mà kích bác lẫn nhau, chớ tôn-chỉ của Tam-Giáo đều như là làm lành dữ và kỉnh thờ đấng Tạo-Hóa.

   2/ Lại canh cải mối chánh-truyền của các đạo ấy làm cho thất chơn-truyền.

   3/Những dư-luận phản-đối nhau về Tôn-giáo, mà ta thấy hàng ngày cũng tại bă vinh-hoa và ḷng tham-lam của nhơn loại mà ra, nên chi người Annam bây giờ du bỏ hết những tục lệ tận-thiện tận mỹ ngày xưa.

 Thấy t́nh thế như vậy mà đau ḷng, cho nên nhiều người Annam, v́ căn bổn, v́ tôn-giáo, đă t́m phương thế hiệp Tam-giáo lại làm một (qui nguyên phục nhứt) gọi là Đạo Cao-Đài hay là Đại-Đạo.

  May mắn thay cho chúng-sanh, thiên tùng nhơn nguyện, Đức Ngọc-Hoàng Thượng-Đế hằng giáng đầy dạy đạo và hiệp Tam-giáo lập Đại-Đạo Tam-kỳ Phổ-Độ tại cỏi Nam nầy.

 Tam-kỳ phổ-độ nghĩa là đại ân-xá lần thứ ba, những lời của Đức Ngọc-hoàng Thượng-đế giáng cơ dạy chùng tôi đề truyền bá tôn-chỉ Tam-giáo. Đạo Cao-Đài dạy cho biết :

 1/ Luân-lư cao-thượng của Đức Khổng-Phu-Tử.

 2/ Đạo-đức của Phật-giáo và tiên-giáo là làm Lành lánh dữ, thương yêu nhơn-loại cư-xử thuận-ḥa, mà lánh cuộc ly-loạn giặc giả .

Chúng tôi gởi theo đây cho quan lớn nghiệm xét :

 1/ Một bản sao lục thánh-Ngôn của Đức Ngọc-Hoàng Thượng-Đế.

 2/ Một bổ-phiên dịch Thánh-kinh.

Chủ ư của chúng tôi là muốn làm sao cho nhơn-loại được cộng hưởng cuộc ḥa-b́nh như buổi trước. Được như vậy chúng sanh sẽ thấy Đặng thời-kỳ mới mẻ cực-kỳ hạnh-phúc không thể nào tả ra đặng.

Chúng tôi thay mặt cho nhiều người Annam, mà đă nh́n nhận sở hành của chúng tôi và đă kư tên vào tờ Đạo-Tịch ghim đây, đến khai cho quan lớn biết rằng : kể từ ngày nay chúng tôi đi phổ-thông Đại-Đạo khắp cả hoàn-cầu.

Chúng tôi xin quan lớn công nhận tờ khai đạo của chúng tôi.

 KƯ-TÊN

 Mme LÂM-NGọC-THANH    Nghiệp-chủ ở Vũng-Liêm

 Mr LÊ-VĂN-TRUNG       Cựu Thượng-Nghị-Viện thọ Ngũ đẳng Bửu-Tinh (Chợ-Lớn)

 -  LÊ-VĂN-LỊCH Thầy tu, làng Long-An (Chợ-Lớn)

 -  TRẦN-ĐẠO-QUANG     Thầy tu, làng Hạnh-Thông tây Gia-Định.

 -  NGUYỄN-NGỌC-TƯƠNG  Tri-Phủ chủ quận Cần-Giuộc

-  NGUYỄN-NGỌC-THƠ    Nghiệp chủ Sài-G̣n

-  LÊ-BÁ-TRANG Đốc-phủ Sứ Chợ-Lớn

-  VƯƠNG-QUANG-KỲ     Tri-Phủ sở thuế thân Sài-g̣n

-  NGUYỄN-VĂN-KINH    Thầy tu, B́nh-Lư-Thôn Gia-Định

-  NGÔ-TƯỜNG-VÂN      Thông-phán sở tạo-tác Sài-G̣n

-  NGUYỄN-VĂN-ĐẠT     Nghiệp-chủ Sài-G̣n

-  NGÔ-VĂN-KIM Điền-chủ, Đại-Hương-Cả Cần-Giuộc

-  ĐOÀN-VĂN-BẢN       Đố-Học trường Cầu-Kho

-  LÊ-VĂN-GIẢNG       Thơ toán hảng

-  HUỲNH-VĂN-GIỎI     Thông-Phán sở Tân-Đảo Sài-G̣n

-  NGUYỄN-VĂN-TƯỜNG   Thông-ngôn sở tuần-cảnh Sài-G̣n

-  CAO-QUỲNH-CƯ       Thơ-kư sở Hoả-xa Sài-G̣n.

-  PHẠM-CÔNG-TẮC      Thơ-kư sở Thương-Chánh Sài-G̣n.

-  CAO-HOÀI-SANG      Thơ-kư sở Thương-Chánh Sài-G̣n.

-  NGUYỄN-TRUNG-HẬU   Đốc-Học trường tư-thục Đa-Khao

-  TRƯƠNG-HỮU-ĐỨC     Thỏ-kư sở Hoả-xa Sài-G̣n

-  HUỲNH-TRUNG-TUẤT   Nghiệp-chủ chợ Đui Sài-G̣n.

-  NGUYỄN-VĂN-CHỨC    Cai-Tổng Cholon.

-  LAI-VĂN-HÀNH       Hương-cả Cholon.

-  NGUYỄN-VĂN-TR̉     Giáo-viên Sài-G̣n.

-  NGUYỄN-VĂN-HƯƠNG   Giáo-viên Đa-Khao.

-  VƠ-VĂN-KỈNH Giáo-tập Cần-Giuộc.

-  PHẠM-VĂN-TỶ Giáo-tập Cần-Giuộc.

PHẦN THỨ NH̀

4- Các Điếu-văn, diễn-văn, châu-tri, bố-cáo có liên-hệ với Quyền

 Giáo-Tông.

5- Các văn-kiện và chứng-tích khai Đại ra ngoại-quốc.

6- Giao-thiệp giữa Quyền Giáo-Tông và chánh-Quốc Pháp.

         ĐIẾU  BẢO-ĐẠO CHƠN-QUÂN CA-MINH-CHƯƠNG

Quí vị ngày 19 tháng 10 năm Mậu-Th́n (1927)

CHƯ HIỀN-HU, HIỀN-TỶ, HIỀN-MUộI

Từ ngày khai đạo, làn nầy là lần thứ ba tôi v́ phận sự nên phải dự việc tống chung của ba vị đại-đức trong Đại-đạo Tam-kỳ, Năm Dần ông Thượng-Tương-Thanh, Thượng chưởng-Pháp ly trần, ngày mồng 5 tháng 11 măn phục, năm nay tháng ba Đức Nho Tông Chưởng-Pháp Trần Đại Nhơn liễu Đạo

 Ấy là hai vị đại-đức bên Cửu Trùng Đài, ngày nay ông Ca-Minh Chương thọ thiên ân Bảo-Đạo Hiệp thiên đài qui-Thánh. Theo thế t́nh tôi cũng rơi lụy mà tỏ ḷng bi ai nơi mộ-phần chưa ráo đây.

 Con người thây phàm xác thịt ai tránh khỏi sự yêu thương, t́nh chồng vợ đầu ấp tay gối, khó giàu có nhau, càng thường nghĩa trọng, cha con húi-hút sớm trưa, công sanh thành dưỡng dục bằng non biển, người đồng Đạo tất con một cha, tâm Hiệp ư-ḥa, chia vui sớt nhọc, ngảnh lại mấy năm t́nh ấy rồi xem cảnh hôm nay, ả 22 người QUI Thánh nương bóng Đức Cao-Đài, kẻ c̣n lao-nháo, lố-nhố nơi bể khổ sông mê. Ôi! gặp cuộc phân ly như thế, không ngăn lụy cảnh sầu-bi nầy làm cho ruột thắt gan bào. Anh Bảo-Đạo ôi ! thương v́ nhớ mấy lúc cùng nhau hội-hiệp, khi thi-phú, lúc cờ bàn, nơi Ṭa-Thánh. Nhớ đến tiếng cợt tiếng cười, thương v́ nghĩa, rồi đây xác phàm của người phải ở đồng trống sương gieo, thương v́ thế, v́ b́nh-bồng, có ai giữ mồ trăm năm, lâu rồi cũng là mồ hoang cỏ loáng, thương nổi vợ yếu trông chồng nh́n cảnh sầu khuya với ngọn đèn leo-lét, thương cuộc con ngây, bặt vắng lời châu-ngọc của cha hiền-đức, nh́n nơi đây đồng không mông-quạnh, nhớ tới xác phàm anh ở chỗ như thế th́ khó lấp cơn sầu, mà nghĩ cho kỹ th́ chơn linh anh vẫn c̣n, v́ anh hữu duyên nên gặp Đạo Trời , rộng mở Tam-kỳ Phổ-Độ. Mấy năm dư anh đă mượn nâu ṣng lánh tục, anh vui cùng sanh chúng. Nay hồn ĺa khỏi xác, vét ngút mây anh trông vào miền cực lạc, an-nhàn, non chiều bạc gáy động tối qui chầu, nghĩ đến đó lấp Đặng mạch sầu. Nên tôi mới tỏ ít câu sau đây nhắc công lao của anh đối cùng xă-hội.

Tôi xin nhắc nhắc một ít công-lao của Bảo-Đạo trong trường đời và trong Tam-Kỳ Phổ-Độ.Nguyên anh là người năo-run ở ấp Thanh-Ba, làng Mỹ-Lộc, Tổng-Phước-Điền-Trung,huyện Phước-Lộc; hồi anh thiếu-niên (ấu-xuân), gặp nhiều Đấng nho văn hiền -triết, cư-trú huyện Phước-Lộc-Tây như ông Đồ Chiểu và ông Cống-Quỳnh Ả Ông Ca-Minh-Chương cũng là chí Thánh lúc làm Giáo-huấn là nho nhơn Đạo, mà người cũng gần lo Thiên-Đạo. Anh trường trai giử giới thọ-giáo Minh-Sư, có câu kinh :"Bá niê vạn kiếp nan tao ngộ" trăm năm muôn kiếp khó ma gặp mối Đạo khai. Ông Ca-Minh-Chương hữu phần, nên lúc Trời khai Tam Long-Huê hội. Tôi xin nhắc lại : Năm Bính-Dần Hội thượng-ngươn tôi cùng hai em Cư, Tắc thọ Thánh chỉ gởi đi phổ-độ tại quận Phước-Lộc nầy, trước hết khi á ông Ca-Minh-Chương có hầu Đàn nghe lời châu-ngọc của Đấng Đại Từ Bi. Người hữu duyên mau hiểu lời Thánh-truyền. Nên người nhập môn cầu Đạo liền, qua hạ tuần tháng hai năm đó, ba anh em tôi thọ thánh chỉ xuống Vĩnh-Nguyên-Tự ở 10 ngày học Đạo, khi đó có Ông Ca-Minh-Chương cũng theo xuống Vĩnh-Nguyên-Tự, có một bữa Đại Từ-Phu khai chiếu cho Bảo-Đạo Ca-Minh-Chương. Hồi mới khai khiêu ba anh em tôi ngơ-ngơ ngao-năo không hiểu chi, tưởng là Đạo-Hữu cao kỹ trưởng, mắt mờ-mệt nên Đại-Từ-Phu khai chiếu cho sáng-láng, ngỏ hầu khi nào Đại-Từ-Phụ giáng cơ viết Hớn-Tự, Đạo Hữu coi đọc cho dễ, té ra không phải vậy, ḿnh bàn theo trí phàm, thiếc rất lạc lầm.

 Đấng Chí-Tôn khai khiêu cho Chương vẫn để cho người sau pḥ loan đặng đi phổ-độ, không bao lâu, người cùng Đạo-Hữu Tươi là hai Chức-Sắc-Hiệp-Thiên Đài pḥ loan đặng phổ-độ nhiều nọ ,lúc ấy tuy ông Bảo-Đạo sức kém, lực suy mà nhờ huyền-diệu thiêng-liêng bảo hộ nê người lập công quả.

Nhờ lúc anh trầm mưa trải nắng, thiệp hải đăng sơn, sức tuy yếu mà chí chẳng sờn, không kém ǵ Huỳnh-Trung buổi trước, nghỉ má hồi ma khảo, người vơ tâm vô phá Đạo trời mà anh cũng th́nh một dạ, thiệt chí hào-kiệt, trí tri dễ núng, khiến lụy anh hùng đây. Trước nhờ đấng Chí-Tôn d́u-dẫn hồn anh, đem về cơi thọ. Ông Bảo-Đạo hồi lúc gần qui vị,linh-quang anh thiệt tinh-tấn, nhớ đến mấy lời châu-ngọc anh than cùng tôi thiệt ruột dường dao cắt, anh nhắc những ân của anh thọ nơi bác tôi, khi anh lo việc hương đảng, anh khiêm từ đến đổi cung tụng, những việc phải phải của tôi đối-đăi với anh, khi anh làm Giáo-thọ, ấy nhơn-nghĩa anh giữ vẹn, thiệt là anh chí-thánh đó, anh than cùng tôi, anh buồn lo nhiều kẻ tính riêng, người toan tự lập, c̣n phận anh thủy chung như nhứt cứ do Ṭa-thánh, nay anh về tiên-cảnh xin cũng chung lo giúp trong Đạo đặng tâm ḥa như một, xin anh chứng ḷng thào của mấy em. Hôm nay làm lễ tiễn hành đưa linh-hồn anh về Cực-lạc an-nhàn Bồng-Lai.

 Huy-Lụy

 Thượng-Đầu-Sư,

 Ai Điếu Bảo-Đạo

 Cỡi hạc anh đà tách dậm tây

 Từ nhau oan-oai ngàng t́nh nầy.

 Muôn lăn sóng thảm nơi trần tục,

 Ngàn dậm bước nhàn tách gió mây.

 Cơi thọ anh nương theo huệ bóng,

 Thân phàm em trẻ chịu chia bầy.

 Vui buồn sớt thảm ơn xưa tạc,

 Càng nhớ càng sầu khó giải khuây.

   Hộ-PHáp

Nguyên Vận

 Hoàng-hôn ác lặn xế non tây,

 Cách trở xui chi cảnh thảm nầy.

 Độ chúng xưa từng chia gánh khổ,

 Ĺa trần nay vội tách đàng mây.

 Rừng thiên ngấm chạnh nhà chinh bóng,

 Đanh túy buồn trong en tách bầy,

 Lau lụy ít hàng xin kỉnh điếu,

 T́nh nồng bao dạ đâu khuây.

 THƯƠNG-SANH

 Một giấc ngh́n thu vĩnh biệt nhau,

 Người trong tri-kỷ ruột gan xào.

 Âm dương tuy cách xa muôn dậm.

 Son sắt c̣n ghi-tạc một màu .

Khóc phụ con hiền trông cửa trước,

 Thương chồng vợ yếu dựa hiên sau.

 Êm chơn vội bước t́m nguồn Thánh,

 Mà nỡ đành quên nghĩa tấc giao.

BẢO-VÂN  PHÁP-QUÂN

23 Tháng tám năm Mậu-Th́n (6 octobre 1928)

Chư Đạo-Hửu RẤT YÊU-DẤU,

Chư Đạo-Tỷ, Chư Đạo-Muội,

Tôi rất hữu hạnh v́ ngày nay được thay mặt trong Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ đặng thố lộ ít lời nhắc tích ngày kỷ-niệm hôm nay. Máy âm dương chuyển vận, cơ tạo-thoa vần xoay, ngày tháng như thoi đưa, ngảnh lại ngày Đấng Chí Tôn hiệp chúng ta nơi đây Đặng lo lập tờ khai Đạo tới nay là hai năm chăn. Tôi xin nhắc lại cho chư Hiền-hữu, cho Hiền-muội lăm tường :Đấng Ch́ Tôn có dạy : Bà cổ sơ khai nhơn-sanh ư Dần cho nên ngày đấng Chí Tô mở Đạo là ngày mồng một năm Bính-Dần. Ngày ấy thầy sắp đặt mười hai người lo khai mỗi người lănh phấn sự lo đi truyền-bá bước qua tháng tám năm Bính-Dần gần lúc Trung-Thu trăng thanh gió mát, tôi cùng hai em Cư, tắc cầu nguyện cùng đấng Từ-Bi xin phép đến bữa nguyệt-đáng cho phép sắm lể cúng Diêu-Tŕ Cung và cầu Cửu hiện huyền-Nữ Nương-nương và chín vị tiên-nữ hầu bà xin dạy Đạo? Đấng Chí Tôn rong lượng cho ḷng Diêu-Tŕ Cung bữa rằm Trung-Thu.

  Khi cầu cơ th́ Đấng Chí Tôn giáng kêu dạy phải cho môn-đệ của thầy tối 23 tháng tám tựu tại nhà đạo-hữu đây. Tôi không biết rơ Thánh-ư điều tôi vâng mạng cho chư Đạo-hữu hay lời thánh-truyền tới bữa 23 tháng tám năm Bính dần, là ngày 29 Septembre 1926 chư Đạo-hữu tựu tại đây rồi cầu Đấng Chí-Tôn giáng dạy tôi phải biên tên hết các Nam Nữ lưỡng phái đặng đứng tờ khai Đạo cho chánh-phủ, khi ấy có mặt tại nơi đàn hết thảy là 240 vị đạo-hữu Nam-nữ. Tôi có nạp tên mấy vị ấy tại Chánh-phủ, khi tôi dâng tờ khai đạo, là ngày 06 octobre 1926. Khi ấy tôi có bạch với Đấng Chí-Tôn rằng tôi không có đủ mà đệ tờ khai-đạo cho ông Thái-lăo Trần-Đạo-Quang Kư tên, Đấng Chí-Tôn có phán dạy tô cứ việc đem tên Trần-Đạo-Quang vô tờ khai đạo. Đấng Chí-Tôn có phán rằng : " con cứ đem tên nó vô tờ khai đạo, Đại-Quang nó không chối cải đâu mà con pḥng ngại." Thiệt từ ngày ấy, anh cả chúng ta là Trần-Đạo-Quang hết ḷng sốt-sắng ví Đạo nên Đấng Chí-Tôn phong cho Chức Chưởng-Pháp trong Đ.Đ.T.K.P.Đ.

Ấy là sự tích ngày kỹ-niệm hôm nay. Nh́n mặt sau đây th́ chúng ta thấy chúng ta phản lăo hườn-đồng, chúng ta trẻ lại hai tuổi, v́ chúng ta trở lai thấy việc hai năn trước.

Vậy là ngày vui, ngày quí báu của chúng ta. Biết vui, biết quư báu chừng nào th́ phải biết cái ân-huệ của đấng Chí-Tôn, ban thưởng cho chúng ta chừng nấy. Muốn đền ơn quư trọng ấy, phải làm sao ? phải hết ḷng v́ đạo hết ḷng tín ngưỡng Đấng Chí-Tôn và chư Phật,, chư tiên v́ háo sanh, v́ cuộc tuần hườn mà gieo mối Đạo Trời T.K.P.Đ. ngơ hầu độ rỗi mối sanh linh khỏi hết trả vay nơi trầm-luân khổ-hải nầy. V́ mừng ngày kỷ-năm hôm nay, tôi xin nhắc chư Đạo-hữu chư Đạo muội, việc phải lo trong Đạo.

Nhiều Đạo-hữu tưởng lầm rằng ngàY Đấng Chí-Tôn v́ quá thương nhân loại nơi đây, nên gieo truyền mối Đạo nơi, vậy chúng ta cứ ăn chay niệm Phật, th́ đắc quả đặng. Nhiều Đạo hữu cũng tưỡng lầm rằng : ḿnh hữu-duyên hữu phần gặp lúc Đạo khai, vậy cứ luyện Đạo th́ đắc quả.

Hại thay! cái tánh cái hạnh phàm phu, sân si ái dục, tham-lam, khoe danh cầu tiếng, nhóm lại nghịch lẫn nhau, gièm siểm nhau, lo đứng cho trên người khác chớ không tà liệu-biện cho có ích chi cả.Tánh hạnh c̣n như vậy là tánh chưa tuần dương mà làm sao thành đặng. Đấng Chí-Tôn hằng nói : "Phần nhiều hữu công mà chưa tận chí, không v́ sanh chúng mà giữ phẩm hạnh hoàn toàn, cho nét dường tu của Thầy đă v́ các con mà bố hoá..."

 Đấng Chí-Tôn v́ quá thương nhân loại nơi đây nên cho chúng ta  được hưởng cái không khai đạo, cái công vẹt ngút mây xanh làm chổ  sáng sủa bạch minh cho bước đường sau nầy cũng do lần dấu ấy mà  tầm đến nơi yên tịnh, làm cho khắp cả dân sanh đều được hưởng. Theo thánh ư trên đây th́ Đấng Chí-Tôn muốn cho chúng ta d́u-dắt kết chặt dân sanh nơi vùng Nam nầy đặng cùng nhau chung hiệp, t́m con đường ḥa-b́nh, chẫm-răi, lầ ra khỏi lối khốn-khổ lao-lung ở cơi trần nầy, rồi tự toại ngâm câu thái-b́nh. Chừng ấy chim về cội cá về sông, hớn hở, trau ḷng thiện niệm mà bước lên nấc thang thiêng-liêng mới đặng.

Ngày nào Đăo chưa hoà, người chưa đủ sức kềm chế nhau, tương ái nhau, cho đủ tinh-thần mẫn-đạt, thương yêu nâng đỡ nhau, Đạo chưa đủ người ngay chánh hiền-lương chỉ nẽo dẫn đường, người Đạo chưa phủi sự tham danh chác lợi, trong Đạo chưa biết trât tự kính nhường nhau, th́ ngày ấy Đạo chưa trọn thành, th́ chưa một ai mong khỏi nội  công mà tầm nơi địa vị thiêng-liêng được.

Thương hại thay ! phần nhiều Đạo là ǵ ? Nếu trong đạo mà chưa biết đức nhơn th́ bao giờ thành Đạo nhơn đức được. Là thương-xót giúp lẩn nhau, pḥ nguy tế cáp với nhau, làm âm-chất tế-độ kẻ nguy cùng.

Mến Đức hơn mạng sống của ḿnh. Ḷng nhơn phải lấy tánh hiền lương mà d́u kẻ vậy ra chánh ấy là một sự nênlà làm. Lấy lời cam-ngôn mỹ-từ, mà khuyên dỗ những kẻ bất b́nh cho an khuây, lại c̣n nên làm hơn nữa. Thánh ư muốn cho luyện hạnh nết được như vậy th́ ḥa-b́nh trong Đạo.Ngày nào được ḥa-b́nh th́ cả nhân-sanh coi việc hoà-b́nh của chúng ta mà noi theo. Hỏi thử : chúng ta cơ làm được muôn một trong mấy điều ấy chưa. Tôi tưởng chắc lỗi th́ nhiều, chớ lập chí thánh th́ như mấy lời dạy trên đây chưa có.

Than ôi ! đă chưa có mà c̣n tệ hơn nữa là phần nhiều đă nền Đạo cho đến đổi có lời Đức Lư Giáo Tông trách như vầy : " người ta trong Đạo có số cho đông chớ tâ-trung không một măy chi thành-thật; hiệp bề ngoài mà ḷng Đạo chưathuần, ne3t thương tâm chưa có, hạnh đức chưa hoàn-toàn".

Ngày nào mà Đạo chưa được ḥa, người một Đạo chưa đồng nhứt tâm, th́ đèn rọi thiêng-liêng chưa đủ tỏ mà soi mấy chục triệu dân sanh nơi đây.

Ngày nay Đạo chưa ḥa, th́ không ai được lời Thánh-Giáo nữa. Theo nhân sự làm cho con mà làm cho ông cha buồn rầu th́ cũng thất hiếu ! trong Đạo mà không hoà th́ tự nhiên Đấng-Đại-Phụ cũng sầu năo với Đám con ngổ-nghịch. Tôn chỉ Đ [1] I-Đ [1] O Là đó Ngày nay chúng ta thành tâm lập lễ kỹ-niệm nầy th́ tôi tưởng cũng nên thành tâm mà chọn một người bàn hội cho đủ đạo-đức, cho đủ tư-cách. Bàn hội ấy hiến công đi dạy dỗ khuyên lon3 trong đạo-hữu Nam Nữ từ lớn tới nhỏ, phải lo trau dồi hạnh đức như mấy-lời tôi thố-lọ trên kia. Bàn hội ấy lo cho Đạo-hữu Thánh-Thất Cầu kho đây, mổi tuần phải ra công xem xét có việc bất b́nh trong Họ, th́ phải lo phương cứu chữa cho được yên tịnh. Mổi tuần phải có tờ phúc cho ông làm đầu trong Họ, hay là cho ông Chủ địa phận trong Đạo.

Tôi sẽ truyền cho mỗi Họ đều sắp đặt như vậy, ấy cũng phương châm-chế cho trong Đạo hoà-b́nh chớ chư Hiền-hữu cũng thấy rơ nhiều việc biến trong đạo. Trải qua mấy thu rồi,chư Đạ -hữu, chư Đạo muội không đặng nghe lời Thánh Giáo, vậy tôi xin đọc một bài Thánh-ngôn của Đức Từ Bi dạy Đạo khi tôi đi phổ-thông miền Hậu-giang.

"... Ngọc-Hoàng Thượng-Đế viết Cao-Đài Giáo-Đạo Nam-Phương. Chư môn đệ, và chư nhu nghe Chim về cội nước tắt nguồn, từ xưa kiếp con người giữa thế chẳng qua là khách đi đàng, phận-sự muốn cho hoàn-toàn, cần phải cơ bền chí và khổ tâm. Có bền chí mới đoạt được phẩm-vị thanh cao, có khổ tâm mới rơ tuồng đời ấm lạnh. Lăng-xăng, xạo-xự, mùi chung đỉnh, vẻ cân đai, rốt cuộc chẳng khác chi một giấc huỳnh-lương mộng.

Mỗi bực phẩm đều đặng một vai tuồng của đấng cầm quyền thế-giái ban cho, dầu hè hạ, cũng phải gắng làm cho rồi trách-nhiệm, hầu buổi chung cuộc hồn ĺa khỏi trần, đặng đến nơi khởi hành, mà phục-hồi công cán.

Ai giữ trọn bực phẩm th́ được ṭa nghiệt-cảnh tương công chiết tội để vào địa-vị cao hơn chốn địa-cầu 68 nầy. Ai chẳng vẹn trách-nhạm nhơn-sanh phải đi vào nơi u-địa để trả cho xong tội t́nh công-quả, cho đến lúc trở về nẻo chánh, đường ngay mà phục hồi ngôi cũ, bằng chẳng biết sửa ḿnh th́ luật thiên-điều chẳng chấm, khổ A-Tỳ phải vướng muôn-muôn đời-đời mà đền tội ác. Bực nhơn-sanh v́ đó mà phải chịu thiên-nhiên ch́m đắm, vào sổ luân-hồi, vay trả, trả vay, căn quả chẳng bao giờ tiêu đặng.

Các bực Thánh-Thần nế chẳng biết mối Đạo, là phương châm t́m nguồn trong rữa bợn tục th́ biển trần khổ nầy cũng khó mong thoát đặng.

Trời Nam may đặng một yến sang của Đấng Đại Từ Bi dẫn khách bước lần ra con đường hắc-ám, để tránh khỏi bến dùng nâu sồng thế càn đai, mượn khổ tâm thay chung-đỉnh, lấy hạnh đức làm nấc thang bước thang lên tột lừng trời vẹt ngút mây xanh, trong vào cảnh thiêng-liêng biết rơ cơ mầu nhiệm mà làm khách u-nhàn thanh-nhả, nuí thẳm, rừng xanh, phủi hết muôn sự ở cơi trần vô-vị nầy, ấy là một sự khó thi-hành cho khách phàm tục. Mấy ai nong-nả, t́m đến cảnh Thiêng-liêng mà nhiề kẻ lại t́m vào vực thẳm. Đạo trời qua bến tục, đường Thánh dẫn khách tràn, nếu chẳng biết thời-thế, giọt nước nhành dương, hết chờ khi rưới khổ đặng..."

Trước khi dứt lời, tôi xin chư Đạo-hữu, chư Đạo muội bái lạy đấng Chí-Tôn và rập cùng tôi tung hô cầu chúc : "Nam Mô Cao-Đài Tiên ông Đại Bồ-Tát Ma Ha Tát, xin bố phước lành cho chúng tôi lo cho tṛn phận sự...

Thượng Đầu-Sư THƯợNG-TRUNG-NHỰT.

Bài Giảng Đạo  tại nhà ông Cả Hồ-Văn-Nhơn Bến tre ngày 24 tháng 8 Mậu-Th́n (7 octobre 1928)

"Chư Quí Đạo-Hữu, Đạo-muội, chư Thiện-Nam, tín-Nữ.

"Đường xa viễn-vong, cách trở ngàn trùng, anh em chúng tôi chẳng ngại-ngùng đi đến đây, trước khai đàn cho ông cả Hồ-Văn-Nhơn và vợ Lê-Thị-Liêng, sau chỉ rỏ anh em được biết mục-đích tôn-chỉ Đại-Đạo Tam Kỳ Phổ-Độ.

"Vả chăng hạt Bến tre đây là chổ địa linh nhơn-kiệt, xuất hiện nhiều nhà thi-văn đặc-biệt, tôi đâu dám tự phụ tài hay học giỏi mà búa trước cửa Lổ-Ban, diễn văn nơi làng Khổng-Thánh, nhưng sở dĩ có mấy lời hẹn mọn tỏ ra đây mong cho anh em hiểu rỏ nguồn cội Đại-Đạo Tam-kỳ.

"Đạo vẫn rất cao sâu mầu-nhiệm, nếu dẫn từ khí hư-vô sanh ra Thái-cực, Lưỡng-nghi, Tứ-tượng vân vân..... th́ dong dài và rất khó hiểu cho phần nhiều trong em út chưa rơ đạo. Vậy tôi xin cắt nghĩa cuộc tuần-hoàn giác thế, nền Đạo khai và khai tại nước Nam-Việt ta cho chư Đạo-hữu chư Đạo-muội hiểurơ đặng có đủ đức-tin, ngỏ hầu sốt-sắng lo hành đạo theo thời kỳ nầy. Từng nghe : " Thiên-Địa tuần hoàn, châu nhi phục thỉ".

"Từ tạo Thiên lập Địa, càn khôn phát khởi tới ngày nay biết mấy muôn mấy vạn lần xuân qua hè lại, thu măn, đông tàn, nay tới đời hạ ngươn mạt kiếp cũng gọi là cuối cùng. "Phàm muôn việc đều có thỉ có chung, có khởi có cùng như một ngày một Đêm 12 giờ, khởi từ Tư Sửu Dần Mẹo Th́n Tỵ Ngọ Mùi Thân Dậu Tuất Hợi. Tới hợi th́ phải khởi lại Tư. Mổi tháng khởi mồng một tới ba mươi cuối tháng rồi khởi lại mồng một nữa. Năm th́ khởi tháng giêng đầu năm, rồi lại tới tháng chạp là cuối năm th́ phải khởi lại tháng giêng. Mổi tháng chia ba tuần, mổi tuần 10 ngày; mổi năm chia ra tam ngươn : Thượng ngươn, Trung ngươn, hạ ngươn. Ấy là luật tuần hườn của trời phân định, việc thế th́ phải cơ tuần hườn vậy. Hồi Tạo Thiên lập Địa Càn khôn phát khởi rồi cũng phải tới cuộc cuối cùng, như cùng năm, cùng tháng, cùng ngàyn cùng đêm, cùng giờ, cùng khắc v.v...Nên cũng chia ra tam ngươn : Thượng ngươn, Trung ngươn, Hạ ngươn. Mổi năm trời đất đều lớn hơn ngươn năm trước. Nay tới đời hạ ngươn hầu bước qua thượng ngươn khởi lại nên nhân vật đổi đời, Đạo vẫn có trước rồi mới có đời. Đạo đời đi cặp nhau. Đạo như cái lưới bao trùm càn-khôn thế-giới không có việc chi từ lớn chí nhỏ mà ra khỏi Đạo. nay v́ cuộc tuần hoàn và v́ căn bổn háo sanh nên đấng Chí-Tôn chuyển Đạo lại. "Dẫn hồi tạo Thiên lập Địa th́ nộ vùng Á-Đông đây văn-minh trước, nên từ Bàn cổ sơ-khai; Đạo cũng khai bên vùng Á-Đông trước, như : đạo Phật th́ mở khai tại Thiên-Trước là đức Nhiên-Đăng Cổ-Phật, Thích-Ca khai Đạo Phật. Đại-Đạo là Đạo Tiên th́ Lăo-Tư_ khai tại Trung-Huê, sau nữa Khổng-Phu-Tử khai đạo Thánh cũng ở Trung-Huê là ở miền Á-Đông. Sau lần lần đạo trải khắp qua ở hướng Tây nên đức Chúa Giê-Su truyền Đạo Thánh bên hướng Tây. Kế đó đạo mới rọi truyền ra khắp năm châu.

Ngày nay là cháâu nhi phục thỉ, nên Đại-Đạo phát ra tại Á-Đông nầy. Bởi cờ ấy nên trong bài khai kinh của Đức Lữ-Tổ cho hai câu đầu như vầy : "Biển trần khổ vơi vơi trời nước, Ánh thái-dương rọi trước phương đông..." "Mặt trời mọc hướng Đông rồi lần lần lặn th́ qua hướng Tây đạo truyền ra cũng như thế.

"Người nước Nam từ cổ chí kim thiệt không có đạo, trong nước nhà mà người Nam ta có tâm đạo; người Nam trổ danh khắp địa-cầu về bề tín-ngưỡng Đạo Phật, Đạo tiên, Đạo nho tuy khai bên Ấn-Độ và bên Trung-Huê, sau người Nam biết đặng cũng hết ḷng sùng bái. Ủạo Gia-Tô củamấy linh-mục bên thái-Tây đem gieo truyền bên nước ta th́ người Nam cũng kính trọng. Phần nhiều trong người Nam th́ hay đi chùa, đi miểu, đi nhà thờ cầu khẩn, vọng tưởng hết ḷng, ngưỡng mộ Trời Phật. Người không đi chùa, đi miểu, không đi nhà thờ, th́ trong nhà cũng thờ ông bà cha-mẹ quá-văng ấy là đạo Nho.

Mấy bằng cớ trên đây chỉ rỏ rằng người Nam-Việt tin-tưởng Trời Phật, Thánh Thần, tin tưởng chắc rằng chết th́ cái xác phàm nầy chết tiêu-diệt, chớ linh-hồn bất tiêu bất diệt, v́ đạo tâm ấy mà trong thời-kỳ chuyển đạo nầy Đấng Chí-Tôn thương ḷng thành-thật của nhơn-sanh nơi đây mà khai Tam-kỳ Phổ-Đợ (ân xá lần thứ ba) "Tuy khai đạo tại nước mà cũng khởi ư Đông. Bàn cỏ sơ-khai Thiên khai ư Tư, địa tịch ư Sửu, Nhơn-sanh ư Dần Từ năm Bính-Dần, đạo phát khai tại Tây-Ninh lần lần truyền ra Gia-Định, Biên-Hoà, Thủ-Dầu-Một? Chợ-Lớn là mấy hạt ở về hướng Đông. Qua na&m thứ nh́ thứ ba, đạo mới truyền ra mấy hạt hướng Tây.

"Trong thời đại Hạ ngươn đây, nhân loại ở thế gian phần đông v́ ham cái văn-minh vật-chất, ham ăn mặc sung-sướng, giành giựt cấu xé mồi phú-quư, bả vinh hoa, vẻ cân đai, mùi chung đỉnh, mạnh c̣n, yếu mất đua chen lẫn lộn.

"Than ôi ! nhân loại như thế sau khỏi động ḷng Trời !

"Đấng Chí-Tôn v́ háo sanh, đại từ bi, thấy nhân loại đang mờ-mịt trong ṿn hắc-ám, lầm Đường lạc nẽo, mới khai Đại-ĐạO để độ dẫn chúng-sanh thoát khỏi bến trầm-luân khổ hải nầy. "Tôi chỉ rơ cho Thiện-Nam Tín-Nữ biết rằng : người Nam không Đạo, mà nay đấng Chí-Tôn thương tâm đạo chúng ta nên khai Đạo tại đây. Hồ năm đầu khai Đạo, Đấng Chí-Tôn có cho ông Nguyễ-Thế-Vinh cũng là người đạo-đức và con nhà nho phong ở tại Chợ-lớn một bài tứ tuyệt như vầy :

"Từ trước Nam chẳng đạo nhà,

Nay ta gầy dựng lập nên ra,

Ví dầu ai hỏi sao bao nả ?

Rằng trẻ rồi sao biến hóa già !" Bài tứ tuyệt nầy chứng tỏ rằng từ cổ chí kim nước ta không đạo nhà. Nước mà khong đạo cũng ví như người ta không hồn, nhà không đạo-đức tự nhiên cang thường luân-lư phải suy bại. "Đạo là ǵ ? Đạo rất cao sâu mầu nhiệm, đạo bao trùm Càn-khôn thế-giới , không có vật chi, không có việc chi, ra khỏi đạo, tôi xin diễn tắt rằng hể có đời tức nhiên c̣ đạo. " Trong thế sự chia ra hai bên, một bên hữu h́nh, một bên vô h́nh . Hữu h́nh hữu hoại, vô h́nh bất tiêu bất diệt. "Hữu h́nh là những vật chi ḿnh rờ nắm được như cái bàn cái ghế, cái xác phà ta đây là hữu h́nh, v́ ta rờ nắm, ấy vậy xác phàm ta phải tiêu phải diệt. C̣n vô h́nh như gió như mây, muôn năm ngàn kiếp, gió mây có tận diệt bao giờ, mà cơ ai bắt gió đón mây cho được. Linh hồn ta cũng như gió như mây vậy bất tiêu bất diệt, nên phải luân-hồi chuyển kiếp, tùy theo công quả của ta cấu kết nơi trần thế đây. Hể hiền th́ thăng, dữ th́ đọa, vay vay, trả trả, y theo Thiên điều phán định, lổ kim không lọt, một mảy chẳng sai nê thánh nhơn Ngài có chỉ trong câu : Thiên vơng khôi khôi, sơ nhi bất lậu !

"Than ôi! ít người nghĩ cho kỹ, v́ trong cuộc trần thế nầy nhiều bẩy rập, níu kéo chúng sanh đem thân trần cấu gieo miề trầm-luân. Ai ai cũng tranh giành nhau trên đường danh bể hoạn, lo ăn ngon mậc đẹp, ở lầu cao gác rộng, nhà dọc dăy ngang, thềm gấm sàn hoa, tiêu xài huy-hoái. Than ôi! đường thả6 bày ṭ hư hoại, người bị chôn lấp trong chốn hí trành qua lại ngựa xe. Than ôi! nhân-loại chỉ biết đời, bao giờ nghỉ đế đạo, người một đạo cùng nhau mà nhiều khi nh́n kẻ Tần người Việt, trong một làng một xóm với nhau mà coi như kẻ cách biển Sở son2nh Ngô, chỉ bo bo lo cho ḿnh, một ḿnh ḿnh ấm, một ḿnh ḿnh no, một ḿnh ḿnh yên vui, một ḿnh ḿnh sung-sướng, từ sớm mai đê-n tối, từ sáng đến tối, thon8n-nỏn lần nựa than6ng ngày cứ lo giành-giựt, giựt-giành, lao thân tiêu tứ. Ít ai nghĩ hồ lià khỏi xác th́ đem theo có một chữ tội vớ một chữ phước. Người có tu tâm dưỡng tánh biết thương đồng loại biết giữ đạo nhơn-luân th́ hồn được siêu thăng tịnh độ! "Người ít nhơn đức hơn nữa, đều cũng có làm lành lo âm chất trong khi ở thế, th́ được đầu thai lại mà hưởng phước. C̣n kẻ vô đạo-đức, không kể nhơn-luân , chẳng biết thờ kính Trời Phật Tiên Thánh th́ phải đọa A-Tỳ, chịu ngục h́nh khảo phạt trừng-trị những tội ác đă kết ra trên thế sự. Ấy là những việc huyền bí nhiệm-mầu trong đạo.

"Người muốn cho linh-hồn khỏi mấy điều khổ nhục ấy th́ phải biết đạo mà trau dồi hạnh-đức, phải lo tu tâ dưỡng tánh.

"Tu nghiă là trau-dồi tánh-hạnh.

"Tu không phải từ mơi tới chiều tụng linh gơ mơ mới gọi rằng tu.

"Tu có nhiều bực : Bực thượng-thừa phải ép ḿnh hành xác, phải nâu-sồng khổ hạnh, lo làm âm-chất, lo cônh quả cho Trời Phật, chừng quả măn t́m chổ u-nhàn mà luyện đạo, ấy là bực thượng thừa. Nếu trong thế gian mổ người đều phế công-việc mà t́m chổ u-bhàn như vậy, th́ thế sự nầy phải ấm lạnh, có ai đâu mà lo nhơn đạo. Con người ở thế mổi cá-nhân đều có phận-sự, nếu bỏ phận-sự th́ rất nhân-đạo mà không đạo nào tránh khỏi nhơn-Đạo cho được. Người hành đạo mà bỏ nhỏn-đạo, không lo nhơn-đ cho hoàn-toàn th́ hành đạo vô ích.

Ấy vậy trước hết phải biết đạo; là biết có trời, có Phật Tiên Thánh, phải biết có luân-hồi chuyển-kiếp. Theo nhơn đạo, trai th́ lo tam cang ngũ thường, gái th́ tam tùng tứ đức. Trước hết lo tu tại gia, tại thiền, tại thị, lo làm lành lánh dữ trau-dồi tâm tánh chơn thành, ấy là tu, đạo làm người nhơn-nghĩa lễ trí tin6 phải giử hẳn ḥi, tam cang phải nắm chặt. ở thế phải tùng theo luật thế. Đối với quan viên chức-sắc phải biết bổn-phận làm dân, phải nhớ câu sám-hối :

"Chớ làm con giặc tôi loàn,

Thuế sưu đông đủ đừng toan kế tà ".

Nếu ḿnh sanh rối-loạn trong xă-tắc, nếu ḿnh không tuân pháp luật th́ ḿnh  là người loạn, có đạo đức chi.

"Đối với cha mẹ, anh chị em vợ chồng con cái th́ phải biết công sanh thành dưỡng dục là ơn trọng không kể xiết, phải giử câu hiếu để mà bồi đắp ơn sâu .

Anh em cốt nhục đồng bào, phải giữ chữ thuận-hoà cho vẹn. Vợ chồng nghiă nặng, đối đáp nhau như câu thăng bằng, giữ được vậy mới trọn nghĩa. Đạo làm cha là thay mặt cho Tạo-Hoá đặng d́u-dắt linh-hồn ấu-nhi trọn bề đạo-đức. Người nào giữ nhơn-Đạo cho hoàn-toàn th́ lo ǵ không gần Thiên-đạo

Thượng Đầu Sư THƯỢNG -TRUNG-NHỰT

AI ĐIẾU THƯỢNG-PHẢM CAO-QUỲNH CƯ đăng tiên ngày mồng 1.3 Quí-tỵ (10 avril 1929)

Quí ông, Quí Bà, Chư Đạo-Hữu, Lưỡng-phái.

Ngày mồng một tháng này v́ phận sự tôi phải đi Nha Mân, qua mồng hai tôi đi Vũng-Liêm cùng hiền-hữu Ngọc- Trang-Thanh. Lúc thượng lộ ḷng tôi bắt buồn bực không kể xiết. Tôi thầm hỏi : "Ḿnh đi lo việc đạo, cớ sao không đặng vui như mấy lần khác ? " Sáu giờ rưỡi chiều tới thánh-thất Vũng-Liêm, có hiền-hữu Thái-Sơ-Thanh, Thượng-Giăng-Thanh, Thượng-Lân-Thanh hành-lễ vừa rồi chạy ra liền nói : - Thượng Phẩm .

Nghe qua dường như sấm nổ, người dầu gan sắt, dạ đồng nghe tin này cũng bắt động t́nh thương xót, huống chi tôi cùng Đức Cao Thượng-Phẩm trong mấy năm dư cùng nhau keo sơn gắn chặt, thọ thánh-chỉ của Đấng Chí-Tôn đi phổ-thông Đại-Đạo Tam-Kỳ-Phổ-Độ. Nay: người ly trần cỡi bạc về quê, kẻ nhơn thế c̣n lo độ chúng. Khiến cho ta nghĩ :

Nhiều bậc công-hầu vương-bá , tài lực biết-, mà chừng Trời không ngó cũng chác sầu lây.

Nay một đấng hiền-lương, đạo-D'ức chừng Trời kêu đến phải mau hồi cựu-vị.

Ấy chỉ rơ quyền Chí-Tôn rất lớn lao vô-cực, vô đại, mà thương hại cho nhũng người đạo-Đức không suy-xét lời thánh-hiền : " Vạn ban đô thị mạng, bán điểm bất do nhân " . Ấy chỉ rơ thiên cơ.

Thời kỳ lập đạo vô-vi.

Hồ chưa khai đạo nhơn sanh c̣n phàm, nên mượn xác phàm của Tín-đồ, Thầy độ rỗi chúng sanh? Nay đạo thành có người lập đặng chí-thánh. Thượng-phẩm là Đạo phải trở lại thiêng-liêng chi vị đặng đem các chơn hồn vào cửa thiên. Suy-xét kỹ đâu dám để dạ ưu-phiền. Trách là trách trong Đạo c̣n nhiều tật đố làm cho trong Đạo nhiều phen bất ḥa, khiến thuyền Bát Nhă gần ra khỏi bến. Than ôi ! nhiều người lấy sức lực phàm phu, không ḷng tu-bi bác-ái, giành xé nhau v́ chút quyền vô vị nơi trần-thế đây mà làm cho lắm người tâm thành trí vẹn, may chút nữa phải mơi ḷng đạo-đức.

Than ôi ! Một năm qua rồi nh́n Đền-Thánh như cảnh sầu-bi, xem nền Đạo giống như vô chủ ! Ḱa cây cầu lá xủ ! Nọ cỏ úa sương gieo !

Thiên ư muốn một điều là phải ăn-năn sấm-hối, ai có lổi mau mau tự hối cải, tập từ-bi bác-ái nhịn nhục th́ Đạo mới ḥa. Thầy chỉ rỏ : Thiên cơ đă định đều cũng kết một cuộc tương-thân tương ái. Tuy Thượng-phẩm về cùng Thầy là noi phước hạnh không chi sánh kịp.

Non chiều phụng gáy, Động Thánh qui chầu, Là nơi u-nhân cực-lạc.

Song nh́n c̣n tại thế : một Từ-Huyên bóng xế trăng lờ, lại gặp cảnh tre già khóc măng, nhớ con thảo biết bao t́nh thảm-thiết. Mà cuộc gia thê trăm bề quạnh-quẻ. Không xiết nỗi thương !

Ôi ! chiếc nhạn kêu thu cũng là một cảnh sầu nơi trầm-luân khổ hải nầy. Một con thơ c̣n bơ-vơ nơi đất khách, sau dầu bước đặng thang máy, vinh-qui bái tổ, ôm tháp nầy khóc than.

Nhớ cha hiền đà cỡi hạc qui tiên, Mẹ góa con côi trăm bề co-hẹp.

Ấy gương nâu-sồng chập-chồng trên một nền nhà đạo-đức. Đạo lập thánh người chí thánh đâu ngỡ ngó ngơ.

Hỡi ôi ! Thương thay !

THƯỢNG-TRUNG-NHỰT

Ṭa-Thánh, ngày 14 tháng 7 năm Kỷ-Tỵ (DL 18 Aout 1929)

Chư Đạo-Hữu lưỡng Phái,

Bóng thiều quang nhặt thúc, cuộc ngày tháng lụn qua, Mậu-Th́n bước sang Kỷ-Tỵ, nay trót ba năm dư, lần tay tín lễ Trung Ngươn đây là lễ Trung Ngươn thứ ba. Thiên Địa tuần hườn, chia ba ngươn dựng lại, mỗi năm cũng chia ra ba ngươn cũng như người có tam tiêu, ai biết điều lành chánh lư cũng tùy âm dương vận chuyển, được một điều nên biết trước là đường Đạo lắm chông gai, hằng ngày lo lắng, bước từ bước ǵn cho chặt bước.

Ngoănh lại, ba năm trước chúng ta là một lũ con hoang, lớn nhỏ mê đường danh lợi, sa đấm trầm luân đă đến đỗi, khi biết hồi đàu toan trở bước, mà chẳng có nhà thọ truyền chánh giáo. Trời hằng thương con dại biết bao, mới vận trù thiết kế lập thế độ nhà Thiền, mượn cảnh Chùa G̣-Kén cheo-leo, lập Pháp-Chánh-Truyền mà khai Đại-Đạo, mười bốn tháng mười năm Bính-Dần sang năm Đinh-Măo lúc Hạ tuần Thượng-Ngươn, đất bằng sóng dậy. Trời đương thanh bạch, khiến ngút tỏa mây giăng, trong mối Đạo hằng mang ách nạn, v́ cơ đơn vào nơi Chánh-Phủ. Bố muôn dư đồ-Đệ của Đấng Chí-Tôn ḷng dạ ủ-ê, ngồi nh́n cảnh non sầu tuyết xủ, giọt lụy tuôn dầm. D3êm 13 tháng 2 năm Đinh-Măo (1927). Qủa Càn-Khôn cốt Phật-Tổ, Ṭa Bát-Quái, Tượng Ngũ Chi, vậy phải dời đi hết. Đức Lư Giáo-Tông truyền dạy mua Đất Long-Thành, cất cḥi tranh, y lời Ngọc-Trang-Thanh khẩn vái, thảm thiết bấy đêm dời cốt Phật, Trời vần vũ tỏ cuộc bi ai, thương bầy con đỏ, đất rung-rinh dường đưa cốt Phật qua miền chùa mới từ G̣-Kén qua tới đây Đạo-Hữu Nam-Nữ lao-nhao, lớ-nhố, chen chật đường sá sáng đêm, qua tảo th́n Chư-Phật được yên nơi yênchỡ, đều cũng ở ngoài rừng trống, dải nắng dầm mưa. Kế đó người phá rừng, đánh gốc bứng chồi. Kẻ dỡ gổ, dành tranh; tạm một lều tranh che cốt Phật. "Mái tranh thưa thớt, bóng trăng rằm giọi thấu ḷng son, vách tre xịch-xạc, ngọn gió thởi ḷng tạt xương trắng". Á cảnh chùa nguồn Đại-Đạo hồi năm Đinh-Măo, c̣n kể chi sao xiết, việc đắng cay ngăn đường đón ngỏ, như mường tượng phần nho khanh sĩ.

Ôi ! khi ấy, thương bấy chí hào kiệt trí-tri chẳng núng, ngày nay nh́n mặt anh hùng nước mắt lại nhỏ sa, tuy mạch sầu như thế. Nhưng Thưọng-Đế lắm phen độ chúng sanh qua khỏi tai nạ,, cảnh chùa rách Phật vàng chỉ rơ. Tuy tạo ohạo chùa tranh, trong Đạo thật là rất thanh hành, thảy-thảy đều trọn câu Phổ-Độ; tôi hằng nhớ lễ Trung-Ngươn năm Đinh-Măo, nhũ người đến dư muôn, sang Mậu-Th́n cuộc tuần hườn cơ tạo-hóa vần xây, mà cuộc thạnh suy khiến cái dây liên ái Thầu ung đúc bấy lâu, thế ư cũng muốn lơi. Máu anh hùng không phải lợt, kế tà quái xen vào, xem đường Đạo thể như dừng bước, người cậy sức, kẻ lại khoe tài, tranh quyền lấn bước, khiếm trật-tự, mất khiêm-cung, Đạo rấp lạc đường, người hành Đạo gần xa Thánh-Giáo, kẻ muốn tẻ nẻo, người toan tự lập, đem thế lực phàm phu, đánh đổ lẫn tâm thành, đức vẹnn, người hành Đạo chẳng tôn ti thượng hạ, tranh lấn chẳng khác nào như nước không vua, như nhà vắng chủ !

Ṭa-Thánh đ́u-hiu không người lui tới... trong buổi ấy. Trống Lôi-âm giéo-giắc như khải cơn sầu! Chuông Bạch-Ngọc rền-rang dường khêu mạch thảm! Trách bấy những người gieo ác cảm, làm cho trời đỏ lụy đ̣i phen, thương bầy con  dại cấu xé tranh đua chẳng ḥa theo Thiên ư. Nay Thầy chấn chỉnh nền Đạo, kêu Chức-sắc Hiệp-Thiên và cửu-Trùng cơ trách-nhiệm lớn lao về Ṭa-Thánh vun trồng cây đức, ba tháng nay nhờ thiêng-liêng giúp sức, cùng anh em xây cật đâu lưng lo chấn hưng chơn Đạo trở nên thạnh hành, cất tiếng than với người ngoan ngạnh, lỗi một thưở làm chênh-nghiêng nền Đạo. Thiếu chút nữa thuyền Bát-Nhă đang ra khỏi bến, nhờ ơn trên Đại Từ-Phụ quá yêu tha lổi trước, dắt-d́u lại nữa, khuyên từ đây phải rèn ḷng cải sửa lỗi xưa. Bỏ tánh tự kiêu, tự bạo mà trau giồi đạo-đức? Vậ rán nhớ các việc hồi năm Mậu-Th́n kiêng dè chừa lỗi, nên mấy vị Giáo-Hữu, mấy em học-sinh, cùng nhi-nữ. Trong mấy năm dư Đạo nghèo nên mấy em chịu phần hui-hút, c̣n mấy anh đây lại bị kẻ thúc người đè, cũng không săn-sóc mấy em trẻ dại, để mấy em chiu-chít như gà kia mất mẹ.

Ít người xét cổ suy kim, mới biết rằng Tôn-Giáo nào cũng nhờ học thức mà th́n mối Đạo, truyền chánh-giáo mới đặng tṛn câu phổ-độ. Đạo nghèo đồng tiền eo-hẹp, c̣n thầy giáo-huấn không một đồng lương, lại thêm ngày ngáy dạy dỗ ấu-nhi, phải làm công-quả vùi cùng sanh chúng, học-sinh đồng nhi Nam-Nữ tập viết bằng lá buông, chổ ngủ lấy ván sạp làm giường, bề ăn uống tương rau hẫm-hút, ba năm dư mới rảnh chút th́ giờ, mấy anh đây mới lập trường mà phát thưởng, lễ đơn sơ để dạ yêu-thương, giục mấy cháu hết ḷng lo đạo-đức.