LỊCH SỬ KIẾN-TRÚC
T̉A-THÁNH

 
Đây là một thiên sử kiến-trúc Ṭa-Thánh, do cơ bút Thiêng-Liêng điều khiển, thể hiện những bí ẩn kỳ hoặc sẽ làm cho du-khách hồi-hộp, khấp-khởi tâm-hồn khi nghe kể lạị..
Trước năm 1926, nơi xây cất Ṭa-Thánh hiện tại là một khu rừng cấm hoang-vu vắng-vẻ mênh-mông... Ngày cũng như đêm, cảnh tịch-mịch nầy chỉ nghe vang tiếng cọp kêu, vượn hú, voi gầm; không một tiếng người khua động...
Thuở ấy, thành-phố Tây-Ninh chỉ là một khu chợ nhỏ. Từ tỉnh lÿ Tây-Ninh vào đây cách năm cây số ngàn. Dọc đường phần nhiều là rừng hoang, thỉnh thoảng chỉ thấy vài túp lều tranh lác-đác bên đường.
Trên con đường rừng hoang nầy, nếu một người, một bóng th́ chưa chắc được an toàn bổn mạng... Sự khó khăn ấy nhứt là đối với ác thú... C̣n khí hậu rừng thiêng nước độc lại là một điều đáng kể. Ai không hạp, th́ bị chói nước, hoặc mắc bệnh sốt rét rừng, dần dà bổn mạng sẽ không c̣n...
Cảnh tượng kinh hồn như thế vẫn với thời gian âm thầm đi qua năm, tháng...
Bỗng một hôm, có một đoàn người tất tả, ngược xuôi; băng ḿnh vào đây, t́m vị trí xây cất Ṭa-Thánh.
Đoàn người nầy do Đầu-Sư Thái-Thơ-Thanh vâng lịnh Thánh-ngôn của Đức Lư-Thái-Bạch hướng dẫn...
Bài Thánh-ngôn ấy cầu tại chùa G̣-Kén ngày 21-02-1927, nhằm ngày 20 tháng 1 năm Đinh-Măo như sau:
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
"Thái-Thơ-Thanh, Lăo cậy hiền-hữu một phen nữạ Mai nầy đi lên đường trên, gọi là đường giây thép, nhắm địa thế dài cho tới ngă ao-hồ, coi hiền-hữu thấy đặng chăng cho biết?
"Lăo đă nói rằng: mỗi sự chi chi đều bày trước mắt nhơn sanh hết, chư hiền-hữu đừng sợ ai hết, hễ sợ th́ chối quyền Thiêng-Liêng th́ c̣n ǵ Đạo nghe à! ..."
Bởi trước kia cũng đă đi t́m vị trí nhiều phen, thế mà không được nên Đức Lư-Thái-Bạch giảng dạy bài Thánh-ngôn trên.
Nhờ Thiêng-Liêng chỉ dạy, Đầu-Sư Thái-Thơ-Thanh mới dẫn nhóm người đến đường giây thép mà băng vào rừng cấm nầy nhắm hướng gần ao-hồ làm vị-trí...
Cách vài ngày sau, Đầu-Sư Thái-Thơ-Thanh cùng một nhóm người nhất định lấy vị-trí hiện hữu, v́ nơi đây có nhiều hiện tượng khác thường.
Khi t́m được trở về cầu cơ, Đức Lư-Thái-Bạch giáng cơ đề ngày 24-02-1927 nhằm 23 tháng 1 năm Đinh-Măo dạy rằng:
". . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
". . . . . . . Lăo khen Thái-Thơ-Thanh phải đó đa! Tưởng chư hiền-hữu không thấy nữạ Lăo cắt nghĩa v́ sao cuộc đất ấy (vị-trí xây cất Ṭa-Thánh hiện giờ) gọi là Thánh-Địả Sâu hơn 300 thước như con sông, giữa trung tim đất giáp lại trứng giữa 6 nguồn. Làm như 6 con Rồng đoanh nhau, nguồn nước ấy chảy trúng ngay đảnh núi (núi Bà Đen) mà gọi là LỤC LONG PH̉ ẤN. Ngay miếng đất đó đặng 3 đầu, một đầu ra giếng mạch ao hồ, hai đầu nữa bên cụm rừng bên kiạ Người Lang-Sa (người Pháp nguyên lúc ấy nước Việt-Nam ta bị Pháp đô hộ) chỉ đ̣i 20.000, nói rồi trả đúng 15 ngàn. Lăo dặn th́ thành trả 17 ngàn, 18 ngàn th́ đặng.
"C̣n xin khai khẩn miếng đất rừng bên kia nữa mới trọn đất nay c̣n rơ miếng đất xung quanh. Thánh Địa ngày sau hóa vàng. Chư hiền-hữu biết lo lập ngày sau rất quí báu". (Chúng tôi xin độc giả lưu ư: chúng tôi triệt để tôn trọng sự tín-ngưỡng cơ-bút củaTôn-giáo Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ, nên lược thuật đúng tinh-thần tài liệu của Hội-Thánh không hề vẽ vời, hoặc thêm, bớt...)
Thế rồi từ ngày bài Thánh-ngôn trên dạy; một nhóm người thọ giáo Cao-Đài xông vào đây nỗ lực khai thác rừng hoang bứng gốc, đốn cây cất trại và lưu lại đây làm việc...
Nhiều truyền thuyết rằng sự khổ sở, vất vả của họ không biết bao nhiêu mà kể.
Buổi Đạo chưa nên h́nh, những người làm công quả không cơm mà ăn, hằng ngày bữa cháo, bữa rau, thế mà nhờ tinh thần sốt sắng và quyền lực Thiêng-Liêng hỗ trợ nên họ vẫn mạnh mẽ như thường, mặc dù phải nằm sương gối tuyết.
Công lao chịu nhọc khai thác rừng hoang, đắp bồi cuộc đất nầy, người Tần-Nhơn (Miên) và một nhóm dân-tộc thiểu số tục gọi là Tà-Mum cũng là đáng kể. Họ làm lụng vất vả, đói khát thảm thương, hy sinh ngày tháng bỏ việc gia đ́nh...
Nhờ vậy, chẳng bao lâu vùng đất nầy được hoàn thành và dựng lên túp lều tranh ba gian làm đền thờ tạm.
Thuở sơ khai, đạo Cao-Đài thật linh hiển, huyền-diệu vô song. Những người làm công quả khai rừng đào đất rất nhọc nhằn nhưng mỗi khi bịnh hoạn th́ có thể cầu cơ (phương pháp cầu cơ nầy, hiện nay Ṭa-Thánh Tây-Ninh c̣n thực hiện trong việc truyền giáo) chỉ vài thứ lá cây làm thuốc, thế mà giúp được những người công quả qua cơn bịnh hoạn.
Nhờ hiệu lực bảo trợ linh thiêng ấy, nên sự phá rừng đào đất, xây nền chẳng bao lâu th́ được hoàn thành.
Từ ngày nơi đây dựng lên mái nhà tranh ba gian làm Ṭa-Thánh tạm, th́ những người xa xôi đến viếng kẻ cúng vài xu, người đôi ba cắc... số tiền nầy Hội-Thánh dành dụm lại chờ khi xây cất Ṭa-Thánh.
C̣n những người lo việc Đạo vẫn dầm sương, giải nắng; ăn th́ cháo rau qua bữạ
Tháng, ngàỵ.. nơi chốn rừng hoang vắng vẻ nầy, bên cội cây già, hoặc trong cảnh rừng tịch mịch âm-u, có những tiếng cưa cây, đào đất, ḥa với giọng thơ buồn buồn, ai ngâm vọng lạị..
Dù vất vả, hy-sinh v́ Tôn-giáọ..
Sớm: cháo, rau; chiều: dưa muối qua ngàỵ..
Mặc thế nhân c̣n rộn rực chốn trần aị
Bao lạc thú, chừ đây vui cửa Đạo!
Thế cuộc đă chuyển vần xoay máy Tạo:
Bến trầm luân: điên đảo chốn phồn hoa;
Kiếp trần gian: sanh, sống, bịnh rồi già!
Ai ôi! thấu đời ta ta đâu mấy chốc!...
Thân tôi mọi cho sinh tồn vật chất
Sống th́ buồn đau; thác lại ǵ đâủ!
Đời triền miên trong những nỗi ưu sầu!
Thôi gắng bước, đường tu toan lập đức...
Khai Đại-Đạo, mê trần nay tỉnh giấc...
Trở về đây kinh kệ: sớm, chiều vuị..
Ôi! Thế nhân c̣n lắm cảnh ngậm-ngùi!
Đời bao nă! Chừ đây ôi bao nă!.!.
(Thơ của T.L. Thiền-Giang Phan-Văn-Tân)
Thế rồi, thời-gian âm-thầm trôi quạ.. nơi đây sự hoạt động vẫn triền-miên măi-măị..
Hằng ngày tiếng cưa cây, đẻo cột; tiếng đào đất, xây nền vẫn vang-vang như tiếng ḷng thời gian chuyển dịch...
Măi đến năm 1933 mới khởi công tạo tác Ṭa-Thánh hiện giờ.
Sự kiến-trúc Ṭa-Thánh nầy do Đức-Chí-Tôn và Đức Lư-Thái-Bạch giáng cơ điều-khiển. (Hiện nay, theo cơ bút Thiêng-Liêng dạy th́ Đức Lư Thái-Bạch là Nhứt-Trấn Oai-Nghiêm kiêm Giáo-Tông về phần vô-vi của nền Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ).
Lược đồ, Đức Lư Thái-Bạch đă giáng cơ chỉ dạy từ năm 1927 như sau:
Ngày 27 Février 1927 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
". . . . . . . . Thánh-Thất tạm phải cất ngay miếng đất trống. C̣n Hiệp-Thiên-Đài tạm phải cất trước Thánh-Thất tạm. Đạo-hữu lại, biểu khai phá đám rừng trước miếng đất ấỵ Như vậy ngay trung tâm rừng cách miếng đất trống chừng ba tấc rưỡi, đóng một cây cọc, đó Hiệp-Thiên-Đài như vậỵ Ngoài bàu Cà-Na (Động-Đ́nh Hồ) vô chừng 50m, đóng một cây nọc ranh phía Ao Hồ trở vô chừng 70m, đóng cây nọc ấy là khuôn viên Ṭa-Thánh. Lăo dặn, từ cây nọc bên phía miếng đất trống phải đo vô Bàu Cà-Na 27m Lang Sa nghe à! Từ vuông 27m mỗi góc của Đài Bát-Quái, bề cao 9m; h́nh nóc mô lên, chỉ tám góc cho phân minh, trên đầu Đài phải để cây đèn màu xanh, kế nữa là Chánh-Điện, bề dài 81m, bề ngang 27m. Lăo phải vẽ mới đặng. Kế nữa Hiệp-Thiên-Đài tủ vuông 27m, hai tầng, mỗi tầng 9m, hai bên Hiệp-Thiên-Đài, bên mặt th́ có Lôi-Âm Cổ-Đài, bên tả th́ có Bạch-Ngọc Chung-Đàị Lăo phải vẽ mới đặng.
Hộ-Pháp, Thượng-Phẩm nội trưa nầy phải cắm một cây viết vào đầu cơ, lấy một miếng giấy lớn vào điện pḥ-loan cho Lăo vẽ.
"Bính, Thanh phải có mặt, c̣n kỳ dư không cho ai vào Điện hết, nghe à! Phải mua miếng đất Bàu Cà-Na làm Động-Đ́nh-Hồ..."
(Sở-dĩ chúng tôi trích lục và đăng trọn bài Thánh-ngôn trên đây là v́ triệt để tôn trọng sự tín-ngưỡng cơ-bút của nền Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ và đây cũng là một tài liệu hết sức quí báu trong việc xây cất Ṭa-Thánh Tây-Ninh mà biết bao tín-đồ Cao-Đài-Giáo hiện nay băn khoăn t́m hiểu).
Thế là sự kiến trúc Ṭa-Thánh được thực hiện theo căn bản lược đồ do Thiêng-Liêng chỉ định...
Từ năm 1933 khởi công, nhưng đến năm 1945 mới hoàn thành. V́ trong khoảng thời gian từ năm 1941 đến năm 1945 bị gián đoạn...
Bởi lúc bấy giờ nước nhà bị Pháp trị...
Hiện nay, mỗi lần nhắc đến thời gian xây cất Ṭa-Thánh; biết bao nhiêu người trong giới Tín-đồ và Chức-sắc chứa chan lệ thảm.
Cơn quốc biến, chẳng những giang-san bị nhiều thảm họa, nhân dân thống khổ điêu linh thôi, mà đến nỗi nơi thờ phượng cũng chịu ảnh hưởng chung...
Khoảng thời gian 1941-1945 người Pháp lấy Ṭa-Thánh làm nơi xe đậu!...
Sau những trận đánh, giết hại lê dân, thường cướp giựt của cải và bắt trâu ḅ đem về đây giết thịt khao đăi nhaụ
Làm như thế, người Pháp cố ư phá hoại Đạo Cao-Đài, cũng v́ sự đe dọa tiêu diệt nền Đạo, mà nhiều người phải băn khoăn lo nghĩ. Trước viễn ảnh đen tối ấy, họ không t́m được giải pháp...
Do đó, giới Tín-đồ quá căm tức: một v́ Tổ-quốc Việt-Nam, hai v́ bảo vệ nền Đạo, mới lập quân đội để cứu văn t́nh thế. Chớ sự thật, Tôn chỉ và mục đích Đại-Đạo Tam-Kỳ Phổ-Độ không hề có can dự việc chánh trị, dù là vấn đề hết sức nhỏ nhặt.
Hiện trạng đó c̣n bắt chúng ta nghĩ rằng sự tín-ngưỡng quả thật có hiệu lực tiềm tàng tự bản ngă con người nó âm thầm như không có ǵ đáng kể... nhưng sức mạnh của nó là sức mạnh bất khả bạị V́ sự tín ngưỡng đă xây dựng bằng nhiều lư tưởng căn bản, chuyển mạch ḷng người tạo một đức tin mănh liệt.
Xuyên qua thời cuộc để t́m hiểu vài yếu điểm có liên quan đến Đạo Cao-Đài, cũng như lịch sử kiến-trúc Ṭa-Thánh; tưởng cũng có thể đáp ứng được nguyện vọng sưu tầm và nghiên-cứu của những ai muốn t́m hiểu về Đạo Cao-Đài và sự-tích Ṭa-Thánh.
Đến đây, có lẽ du-khách sẽ thắc mắc tại sao Ṭa-Thánh phải cất tại vị-trí hiện hữu và ở nơi tỉnh Tây-Ninh?
V́ cơ huyền bí đă định: Ṭa-Thánh phải cất tại tỉnh Tây-Ninh để gần núi Điện-Bàsẽ có liên quan đến những phương-pháp tịnh-luyện của người tu sau nầỵ Đó là bí-pháp liên-đới đến Hội Long-Hoa, chúng tôi không được am tường...
Có điều chứng tỏ rằng hiện giờ Đạo Cao-Đài có thành lập Vạn-Pháp-Cung tại chân núi Bà...Và xây cất tại vị-trí hiện hữu cũng v́ Đức Cao-Đài Ngọc-Đế giáng cơ dạy ngày 20-2-1927 nhằm ngày 19-1 năm Bính-Dần như sau:
"Các con nghẹ.."
"Nơi nào Thầy ngự, th́ nơi ấy là Thánh địạ . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Nếu Ṭa Thánh xây cất tại:
"Cẩm-Giang, th́ các con phải chịu khổ về phần ăn-uống
"Bến-Kéo, th́ địa thế hẹp ḥị . . . . . . . . . . . . . . . .
"Suối Vàng th́ đặng song phương tiện chở chuyên không tiện, song phong thổ tốt đẹp:...."
Như vậy chỉ có vị-trí hiện hữu là thích-ứng mọi phương-diện.
Về sự bí-pháp vô-vị..Đức Chí-Tôn dạy nhiều, nhưng chúng tôi xin trích đại-khái như sau:
". . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Các con phải hiệp chung nhau mà lo cho hoàn toàn Ṭa-Thánh, chi chi cũng ở tại Tây-Ninh nầy mà thôị Các con đă hiểu Thánh-ư Thầỵ..."
Khi sửa soạn xây cất Ṭa-Thánh th́ những vị chức sắc định kiến-trúc cho thật đồ sộ và nguy-ngạ..
Chính Đức Lư-Thái-Bạch giáng cơ dạy những bậc nền Ṭa-Thánh phải hơn kém nhau 6 tấc và bề cao 9 thước. Nhưng Đức Chí-Tôn giáng cơ không cho, bảo sửa lại 3 tấc mà thôị..V́ sợ tốn hao của nhơn sanh... Trong bài Thánh-giáo tại chùa G̣-Kén dạy như vầy:
"Thời kỳ mạt kiếp nầy khiến mới có Tam-Kỳ Phổ-Độ. Các sự hữu-h́nh phải hủy phá tiêu diệt. Thầy đến chuyển Đạo lập lại vô-vi, các con coi thử bên nào chánh lư. Hữu h́nh phải bị hủy-diệt chớ vô-vi chẳng thế nào diệt đặng... Thơ! Thầy đă khiến con đi coi Đế-Thiên, Đế-Thích đặng xem cho tạng mặt một sự hữu h́nh nội thế-gian ngày nay, ai cũng nh́n nhận cho là tối đại, mà con đă thấy nó c̣n bền vững đặng chăng ".
Bài Thánh-Giáo trên đây thể hiện ḷng từ-bi, triệt thấu sự khan hiếm phương tiện xây cất của Hội-Thánh đồng thời quan tâm đến đạo-đức không phải ở chỗ nguy-nga, đồ-sộ đâụ.. đó chỉ là h́nh thức tiêu biểu, có thể bị thời gian tàn phá như đền Đế-Thiên, Đế-Thích tại Cambodge vậỵ Cương lĩnh của Đạo là ở chỗ vô-vi mà thôị
Đây là cả một công-tŕnh vĩ-đại, Thiên khiển Nhơn tạo một sự mới mẻ, tuyệt-xảo; bao-hàm những bí-ẩn vô-vị..
Tóm lại, Ṭa-Thánh Tây-Ninh hoàn-thành được, là do cơ bút Thiêng-Liêng điều-khiển... Ngoài ra sự tạo tác th́ kẻ công, người của chung họp nhau lo, ngày nay mới thành thể-diện Đạo Cao-Đài mà muôn đời công khó vẫn c̣n ghị...